VOT 2025

Pourtissoun

« Lou grand soulèu mounto, ilumino,
En coungreiant sènso termino
De nouvèus estrambord, de nouvèus amourous. »

Frederi Mistral (1830-1914),
Calendau
cant dougen (1866)

 

Càri felibresso, car felibre,

 

 

Alor que viran la pajo de 2024, fasèn pauseto pèr regarda l’annado que venèn de viéure : uno annado de bourroulamen dins lou mounde e dins noste vièi païs ; uno annado de lucho emai d’espèr. En Franço coume aiours, mau-grat li mal-astre uman e lis auvàri naturau, 2024 fuguè uno annado de fraternita, de gau partejado, d’estrambord e de fierta. Mai que tout, 2024 fuguè uno annado d’acioun, d’engajamen, e d’escoumesso.

 

Lou Felibrige, à 170 an, porto toujour fieramen à la belesso li coulour de la lengo nostro, lou flar de sa culturo e li valour de soun biais de viéure. Fidèl à la messioun que ié fisè Frederi Mistral, perseguis soun devé de trasmetre, apara, enaura noste patrimòni lenguisti e culturau. En 2024, nosto messioun s’encarnè dins d’iniciativo forto e emblematico. D’abord que sacherian, dins tóuti li Mantenènço e foro de si raro, celebra lis anniversàri qu’avian de celebra. Demié lis iniciativo majo, lou proujèt « Une année, un auteur » pourta pèr la Regioun Prouvènço-Aup-Costo d’Azur permeteguè d’enfourma, de trasmetre, de parteja li valour dóu Felibrige e de boulega li counsciènci, permetènt de sourti de Prouvènço e quauque cop de desvela de voucacioun. La reüssido de la Santo-Estello de Scèus, ciéuta felibrenco e mistralenco, es la provo que lou message pourta pèr li felibre s’asato au mounde sènso termino.

 

Maugrat ‘cò, 2024 a pièi rapela que lou camin de la recouneissènço di lengo regiounalo es encaro long e roucassous. Dins soun discours prounouncia lou 14 de nouvèmbre passa souto la coupolo verdo de l’Acadèmi franceso, lou Presidènt de la Republico diguè, parlant de la lengo franceso « […] elle a été la fabrique d’une nation qui sinon s’échappait entre ses langues vernaculaires, ses patois, ses différentes langues régionales qui pour nombre d’entre elles existent encore mais étaient un instrument au fond de division de la nation. […] ». Après la duberturo l’an passa de la Cité internationale de la langue française, aquéli mot d’Enmanuèl Macron dison tout de soun pensamen e de soun acioun toucant li lengo regiounalo. E zóu mai lis aparaire de lengo regiounalo dèvon faire usage de pedagougìo pèr counta l’Istòri de nòsti lengo, la de nòsti Pople, la de noste Païs. L’Istòri, la renegan pas. L’unita de la Republico, la voulèn pas faire peta. Mai volon pas coumprendre. L’argumen es bèn trop bèu pèr lou leissa passa e d’ùni, que coundane fermamen, jogon emé l’Istòri, lis idèio e la voulounta poupulàri. Alor que la criso poulitico secuto lou païs, Paris crido, renego, s’encagno dins d’entre-se sènso fin. Dins un meme tèms, li regioun caminon, canton, espèron e boulegon. Poscon nòstis elegi s’avisa que la forço de la Franço vèn de soun Pople e de si regioun ! Es l’un di message qu’emé li cènt felibre presènt à Paris lou 21 de mai 2024 pourtère au Senat dins moun apèu dóu 21 de mai.

 

À l’ouro d’escriéure aquéli mot, Francés Bayrou vèn tout just d’èstre nouma Proumié Menistre. Lou sabèn estaca à sa lengo bearneso. De quicha sus lou biais de prounouncia soun noum, es afierma soun identita regiounalo qu’entrepachara en rèn soun acioun menisterialo.

 

Alor dins aquelo pountannado, nosto messioun, felibre, demoro. Nosto messioun demoro noblo, demoro grando e demoro d’atualita. E nosto messioun demoro universalo : souvetan en tóuti li Pople dóu mounde de poudé viéure dins un païs afourtissènt sa liberta culturalo, foundamento vitalo de sa forço. Reclaman lou poudé de parteja li richesso culturalo e de s’endrudi ‘mé l’uno e l’autro. Reclaman lou dre de pensa e d’agi pèr éli, em’éli. Reclaman lou dre d’usage libre de nosto lengo. E sèmblo encaro que n’en sian à reclama l’asile pouliti de nosto lengo ! Es un coumbat pèr la liberta d’espressioun, pèr la diversita e pèr l’aveni.

 

Emé si tèste, si pouësìo, sis estùdi, si cansoun, si pèço e tóuti sis obro, es lou message que l’ensèn di targaire de l’edicioun 2025 di Grand Jo flourau setenàri dóu Felibrige carrejon. Faire chifra soun mounde. Lou faire pantaia, lou faire rire vo ploura. Lou faire reagi. N’en vaqui un de secrèt ! Faire reagi, emé la lengo.

 

Lou 30 de nouvèmbre 2025, à-z-Ais, lou Counsèu de l’Escri Mistralen desvelara uno part de soun obro pèr la lengo. Vendra pourgi si mot nouvèu, pèr l’endrudi. Mancara pas de faire reagi.

Tout ço que reagis es bèn vivènt ! Es ço que se grouparen à moustra, ensèn, dins li mes à veni.

Alor que durbèn la pajo de 2025, emé touto nosto amista fidèlo, emé la rèino Adelino, lou baile Pèire Imbert e la clavairis Laetitia Bigault fasèn vot :

Dau ! vers 2025, emé fisanço, drudige e audàci.

Nosto lengo es noste mai bèu tresor !

 

En tóuti, bono e urouso annado 2025, pleno de nouvèus estrambord !

Paulin Reynard,

Capoulié dóu Felibrige

Cet article a été publié par

© Le Felibrige Tous Droits réservés | Réalisation Dream Media® 2016 - Mentions légales et crédits